☀️ सूर्यसिद्धान्त : एक परिचय

डा. नारायणप्रसाद निरौलाको लेखमा आधारित · १० बहुवैकल्पिक प्रश्न (सम्पूर्ण विकल्प क्लिकयोग्य)

१. सूर्यसिद्धान्त कसले प्रणीत गरेको मानिन्छ र यसले कस्तो ज्ञान दिन्छ ?

a) ब्रह्माजीले, धर्मशास्त्र b) सूर्यांश (ऋषि) प्रणीत, खगोलीय रहस्यको सैद्धान्तिक सोपपत्तिक ज्ञान c) मय दानव, भूगोल मात्र d) वराहमिहिर, ग्रहण गणित

२. सूर्यसिद्धान्त कसको जिज्ञासापूर्तिका लागि सूर्यले उपदेश गरेको बताइन्छ ?

a) ऋषि कश्यप b) महर्षि वसिष्ठ c) मय नामको महासुर (मय दानव) d) भास्कराचार्य

३. “कल्प” भन्नाले सूर्यसिद्धान्त अनुसार के बुझिन्छ र यसको अवधि कति हो ?

a) मन्वन्तर, ७२ चतुर्युगी b) ब्रह्माको एक दिन, ४ अर्ब ३२ करोड वर्ष (४३२ करोड वर्ष) c) एक महायुग, १२ लाख वर्ष d) ब्रह्माको रात, १०० करोड वर्ष

४. केतकरका अनुसार विन्ध्याचलदेखि उत्तरमा कुन सिद्धान्तको गणना प्रचलित छ ?

a) आर्य पक्ष b) ब्रह्म पक्ष c) सौर पक्ष (सूर्यसिद्धान्तीय गणना) d) पितामह पक्ष

५. कुन अध्यायले बीजसंस्कार (परिष्कार) को पुष्टि गर्दछ ?

a) ग्रहयुत्यध्याय b) बीजोपनयनाध्याय c) छेद्यकाध्याय d) शृङ्गोन्नत्यध्याय

६. “गोलका मृग” भनेर चिनिने सूर्यसिद्धान्तका टीकाकार को हुन् ?

a) सुधाकरद्विवेदी b) कमलाकर भट्ट c) महावीरप्रसाद श्रीवास्तव d) कपिलेश्वर शास्त्री

७. “वेदाङ्गमग्र्यमखिलं ज्योतिषां गतिकारणम्” – यसले सूर्यसिद्धान्तलाई कस्तो मान्यता दिन्छ ?

a) कर्मकाण्डको अंग b) वेदको अङ्ग एवं ज्योतिषको गतिकारण (वेदाङ्ग ज्योतिष) c) पुराण विशेष d) स्मृतिको उपग्रन्थ

८. भास्कराचार्यका अनुसार त्रुटिदेखि प्रलयसम्म गणना गर्ने शास्त्रलाई के भनिन्छ ?

a) करणग्रन्थ b) सिद्धान्त c) तन्त्र d) संहिता

९. सूर्यसिद्धान्तले कुनदेखि कुनसम्मको गणना प्रत्यक्ष वर्णन गरेको छ ?

a) घडी देखि महायुग b) त्रुटि (सेकेण्डको ३३७५० भाग) देखि महाप्रलय (३११०४०००००००००००) सम्म c) क्षण देखि ब्रह्माको १०० वर्ष d) दिन देखि कल्पसम्म

१०. डा. नारायणप्रसाद निरौलाले सूर्यसिद्धान्तको परिष्कार र पूजनीयताको बारेमा के भनेका छन् ?

a) पूर्णतः त्यागेर पाश्चात्य एफेमेरिस अपनाउनुपर्छ। b) सिद्धान्तलाई तिलाञ्जलि दिनु सुदीर्घ परम्परा विमुख हुनु हो; समयअनुसार परिष्कार गर्दै पूज्य राख्नुपर्छ। c) करणग्रन्थ मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ। d) सौर सिद्धान्त मात्र मान्नुहुँदैन।

☀️ आर्ष परम्पराको सूर्यसिद्धान्त — त्रुटिदेखि महाप्रलयसम्मको गणितीय अद्भुत शास्त्र ।